Oleh: Shamsul Ma’arif Ismail
Seramai 25,783 calon lepasan STPM dan setaraf tidak mendapat tawaran ke 20 Universiti Awam bagi sesi akademik 2026/2027. Daripada 107,875 permohonan melalui UPUOnline, seramai 82,092 calon atau 76.1 peratus berjaya mendapat tawaran.
Angka 25,783 ini bukan kecil. Ia bermakna hampir satu daripada empat pemohon tidak mendapat tempat.
Namun persoalan yang lebih penting ialah: Apakah yang akan berlaku kepada mereka selepas ini?
Mereka bukan semestinya tidak layak atau tidak berpotensi. Kemasukan Universiti Awam dibuat berdasarkan prinsip meritokrasi, selain tertakluk kepada syarat khas program, persaingan dan kapasiti tempat yang tersedia.
RAYUAN MESTI DIMANFAATKAN
Langkah pertama ialah memanfaatkan saluran rayuan UPUOnline. Bagi sesi 2026/2027, rayuan dibuka sehingga 23 Ogos 2026, jam 5.00 petang.
Calon perlu membuat rayuan secara strategik dengan menilai syarat kelayakan, bidang yang mempunyai kekosongan dan pilihan program yang lebih realistik.
Namun, kita tidak boleh hanya menunggu proses rayuan selesai.
Kementerian Pendidikan Tinggi perlu mempunyai pelan tindakan susulan yang jelas supaya calon yang gagal mendapat tawaran tidak terbiar tanpa arah.
KPT PERLU MENGURUS DENGAN BIJAK
Dalam keadaan terdapat lebih 25,000 calon yang tidak mendapat tempat, Kementerian Pendidikan Tinggi perlu melihat isu ini bukan sekadar sebagai masalah UPU, tetapi sebagai isu pembangunan modal insan negara.
Kementerian perlu memetakan calon yang tidak mendapat tawaran mengikut kelayakan, bidang pengajian, negeri dan latar belakang sosioekonomi. Daripada data itu, satu sistem padanan boleh diwujudkan untuk menghubungkan calon dengan Universiti Awam, politeknik, kolej komuniti, TVET, institusi MARA dan institusi pendidikan tinggi swasta.
Jika terdapat kekosongan selepas proses pendaftaran, Kementerian juga perlu memastikan kekosongan tersebut dimanfaatkan secara optimum melalui proses rayuan.
Pada masa yang sama, Kementerian perlu melihat semula kapasiti bidang yang mempunyai permintaan tinggi dan kepentingan strategik kepada negara.
Pengurusan pendidikan tinggi tidak boleh hanya mengurus angka kemasukan; ia mesti mengurus masa depan mahasiswa dan kepimpinan negara masa depan.
IPTS JANGAN DIANGGAP PILIHAN KEDUA
Dalam hal ini, institusi pendidikan tinggi swasta (IPTS) mempunyai peranan yang besar.
IPTS bukan semata-mata pilihan terakhir bagi pelajar yang gagal mendapat tempat di Universiti Awam. Banyak IPTS mempunyai program berkualiti dalam bidang profesional, teknologi digital, kejuruteraan, perniagaan, kesihatan dan bidang baharu yang diperlukan industri.
Kerajaan perlu memperkukuh kerjasama Universiti Awam dan IPTS melalui pemindahan kredit, laluan artikulasi, program berkembar, biasiswa bersasar dan bantuan kewangan kepada pelajar daripada keluarga berpendapatan rendah.
Jika kos menjadi halangan, jangan biarkan anak daripada keluarga B40 terpaksa melupakan pengajian tinggi hanya kerana tidak mendapat tempat di Universiti Awam.
KPTM BOLEH MEMAINKAN PERANAN STRATEGIK
Dalam konteks ini, Kolej Poly-Tech MARA (KPTM) juga boleh memainkan peranan penting sebagai salah satu laluan pendidikan tinggi kepada calon yang tidak mendapat tempat di Universiti Awam.
KPTM mempunyai pengalaman dalam pendidikan tinggi dan boleh menawarkan laluan alternatif yang sesuai mengikut kelayakan dan bidang calon. Namun peranan ini perlu diurus secara strategik dan bersepadu bersama Kementerian Pendidikan Tinggi.
KPTM boleh dipertimbangkan untuk menyediakan program khas pengambilan, laluan diploma ke ijazah, program berorientasikan industri dan bantuan kewangan bagi calon yang memenuhi syarat tetapi tidak mendapat tempat di Universiti Awam.
Pendekatan ini bukan sekadar membantu calon, tetapi memastikan pelaburan negara terhadap pendidikan menengah tidak terputus begitu sahaja selepas STPM atau kelayakan setaraf.
PERLU PERLUAS TVET DAN POLITEKNIK
Tidak semua pelajar perlu melalui laluan akademik konvensional.
TVET, politeknik dan kolej komuniti perlu diperkuatkan sebagai laluan pendidikan tinggi yang mempunyai nilai pasaran kerja yang tinggi. Bidang seperti teknologi digital, kecerdasan buatan, automasi, kejuruteraan, tenaga boleh baharu dan teknologi industri perlu diperluaskan mengikut keperluan ekonomi.
Kita perlu mengubah persepsi bahawa hanya ijazah daripada Universiti Awam menjamin masa depan.
TAMBAH TEMPAT, TETAPI JANGAN KOMPROMI KUALITI
Angka 25,783 juga perlu menjadi bahan muhasabah kerajaan.
Jika permintaan pendidikan tinggi semakin meningkat, kapasiti tempat perlu dinilai semula. Tetapi penambahan tempat tidak boleh dibuat secara membuta tuli.
Universiti memerlukan pensyarah yang mencukupi, kemudahan akademik, makmal, asrama, latihan industri dan persekitaran pembelajaran yang berkualiti.
Matlamatnya bukan sekadar menambah angka kemasukan, tetapi menambah peluang tanpa menurunkan standard pendidikan.
JANGAN BIARKAN MEREKA MENJADI STATISTIK
Di sebalik angka 25,783 terdapat anak muda yang mempunyai cita-cita, keluarga yang mengharapkan masa depan dan pelaburan pendidikan yang telah dilakukan bertahun-tahun.
Sebab itu Kementerian Pendidikan Tinggi perlu mengurus isu ini dengan bijak, cepat dan berperikemanusiaan.
Rayuan mesti dimaksimumkan. Kekosongan mesti dimanfaatkan. IPTS, KPTM, politeknik, kolej komuniti dan TVET mesti dijadikan sebahagian daripada penyelesaian. Bantuan kewangan pula mesti memastikan faktor kemiskinan tidak menjadi penghalang.
Akhirnya, kita tidak mahu 25,783 calon ini tercicir hanya kerana mereka tidak mendapat tempat pada pusingan pertama.
Tidak mendapat tempat di Universiti Awam bukan bererti gagal dalam kehidupan. Yang gagal ialah sistem jika kita membiarkan anak-anak muda yang berpotensi kehilangan peluang untuk membina masa depan.
Pendidikan tinggi ialah pelaburan negara terhadap generasi akan datang. Maka, setiap calon yang mempunyai potensi perlu diberikan laluan untuk terus maju.
